|
دوو هفتهنامهیهکی سیاسی گشتییه کۆمهڵه دهری دهکات |
|||||||
|
|||||||
|
توندوتیژی بهرامبهر به ژنان له كۆمهڵگادا ههڵاڵه بهرزنجه توندوتیژی وهێرش كردنه سهرژنان،له ههموو جێگایهك به شێوهی جۆر به جۆر به كار ئهبرێت.بنهڕهتی ئهم رهفتاره نامرۆڤانه له لایهن پیاووه دهرحهق به ژن دهكرێت.پیاو دهستی باڵای ههیه و ژنیش وهكو ژێرمهجموعهیهكی پله دوو سهیری دهكرێت و بهرپرسایهتی و دهسهڵاتیش له سهر ئهساسی ئهم دابهش كردن ولێكدانهوه نابهرابهره ناوهرۆك ومهعنای پێ دهدرێت. كولتوری پیاومهزنی له بنهڕهتدا دهیههوێت و تێدهكوشێت به ههموو شێوهیهك و لهوانه به زهبری كاریگهری توندوتیژی، ژن كۆنترۆڵ بكات و بیباته ژێر ركێفی خۆیهوه. لهزۆرێك له وڵاتانی دواكهوتوودا ئهم كولتوره له یاساشدا پشتیوانی لێدهكرێت و سیستماتیك به كردهوه دهردێت. ئهم سیستمه وئهم كولتوره بهردهوام بۆ شاردنهوهی زوڵمی پیاوانه بۆ سهركوتی ژن شێوازگهلی جیاواز بهكاردێنیت. زۆرجار پیاو به ڵیدانی هاوسهرهكهی جیاوازی قودرهتی خۆی نیشان دهدات.لێدان و ئازاری ژنان كه تهنانهت زۆر جار دهبێته هۆی گیان له دهستدانیان، باوترین جۆری توندوتیژییه. ئهم دیاردهیه له وڵاتی بێ یاسا و سوننهتیدا زۆر بهرچاوه، بهجۆرێك كه مێكانیزمێكیشه بو راگرتنی زبر و بههێزی پیاو و بهرهسمی ناسینی رادهی دهسهڵاتی به سهر ژندا. مهرج نییه كه توندوتیژی له دهرحهق ژنان دایمهن به لێدان و زهبرو زهنگی فیزیكی نیشان بدرێت.لهوهش خراپتر له ولاتانیك كه یاسای بهرێوهبردنی كۆمهڵگا له سهر ئایین ونهریتی شهرعی دارژاوه،وهكوو ئێران كه ژنان دایمهن سهركوت دكرێن، له راستیدا ههڵاواردنی جنسی له یاساكانی كۆماری ئیسلامی، یهكێك له بهستێنه بههێزهكانی هاتنهئارای توندوتیژی له دژی ژنانه. ههر بۆیه پیۆیسته كه بهشێكی بهرچاو له خهباتی ژنان له دژی هۆكاره بنهڕهتییهكانی ئهم دیاردهیه، واته سیستمی سیاسی له ئێران بێته ئاراوه. له راستیدا توندوتیژی سیاسی له كۆمهڵگادا بنهمای ههموو تهندوتیژیهك پتهو دهكات و دهبێته هۆی نههادینه بوونیان، لهبهر ئهوهی دهوڵهت له رێگای له بهرچاونهگرتنی مافی ژنان له دارشتنی یاسادا، ئهسلی نابهرابهر بوونی مافی ژن و پیاو دهكاته ئهمرێكی یاسایی و رێگا بۆ به دهسهلات نهگهیشتنی ژنان یان رێگا پێنهدانیان له زوربهی بواره كومهڵایهتی، سیاسی و شوغڵه سهرهكییهكاندا ههموار دهكات. له لایهكی دیكهوه، بنهبڕكردنی ههڵاواردنی جنسی و توندوتیژی له دژی ژنان، پرۆسهیهكی دریژخایهنه و پێویستی به خهبات وههوڵ و ماندووبوونێكی زۆره. ههروا كه دیتومانه، رژیمی كۆماری ئیسلامی ئێران بهبیانوی حیجابی ئیسلامییهوه، بهردهوام ژنانی داوهته بهر پهلامارو زهخت و زۆر، بهردهوام به چهكی حیجاب، جیاوازی نێوان ژن وپیاوو ههڵاواردنی جینسی له كۆمهڵگادا له ههموو كاتێك زیاتر پهرهپێدهدا.نموونهیهكی دیكه له ههڵاواردنی جنسی له كۆمهڵگادا، تهڵاق نهدانی ژنهله كاتێكدا كه ژن خوازیاری تهڵاق سهندنه،وههروهها نهدانی مافی سهرپهرشتی منداڵ به ژنه له كاتی جیابوونهوهدا، ئهم نموونانه له زومرهی توندوتیژی حقوقی دژ به مافهكانی ژنان دان. له راستی دا توندوتیژی سیاسی له كۆمهڵگادا بنهمای ههموو توندوتیژیهك پتهو دهكاتهوه ودهبێته هۆی نهادینه بوونیان. توندوتیژی دهرحهق به ژنان رهگی له ههڵاواردنی رهگهزیدایهو ههروهها پهره پێدهریشیهتی، بهڵام لهم نیۆهدا دهكرێ به گرتنه بهری تاكتیكی كاتی و شیاو بهر به زیادبوون و پهرهسهندنی ئهم گرفته كۆمهڵایهتییه بگیردرێت. بهشداریكردن له ههوڵه خهباتكارانهكانی ژنان و پیاوانی یهكسانی خواز، ههوڵ بۆ بهیاسایی كردنی مافی یهكسان له یاسا بنچینهییهكانی كۆمهڵگای سوننهتی وهكوو ئیران، سهرهتایترین و له راستیدا دهروازهی چوونه ناو ههوڵهكانی دواتره بۆ كۆتایی هێنان بهم بارودۆخه. له لایهكیترهوه ههوڵهكانی تاكهكانی كۆمهڵگا بۆ ئاڵوگۆڕی بنچینهیی له سیستمی سیاسی ئێران دهتوانێ رێگهخۆشكهرێكی باش بۆ ئایندهی پرسی یهكسانی ژنان له ئێران و كوردستان بێت.
|
|||||||