دوو هفته‌نامه‌یه‌کی سیاسی گشتییه‌ کۆمه‌ڵه‌ ده‌ری ده‌کات

51 Home E-mail Print komala Radio Komala Rojhelat TV

 

قه‌تڵه‌ زنجیره‌ییه‌كان تاوانێكی له‌بیرنه‌كراو

به‌شی سیاسی: نزیك به‌ یازده‌ ساڵ به‌سه‌ر جه‌نایه‌تی قه‌تڵه‌ زنجییره‌ییه‌كانی پاییزی 1377 له‌ ئێران تێده‌په‌ڕێت. جه‌نایه‌تێك كه‌ كه‌سایه‌تی و روناكبیرانی سیاسی زۆری به‌ بێ هیچ تاوانێك و ته‌نیا به هۆی بیرجیاوازییه‌وه‌ كرده‌ قوربانی خۆی. دیكتاتورییه‌كانی دونیا له‌ مێژوویی خۆیاندا زۆر وه‌ك یه‌ك بۆ راگرتنی ده‌سه‌ڵاتی سه‌ره‌ڕۆیان هه‌نگاو هه‌ڵده‌گرن. فاشیزم و نازیسم له‌ مێژووی نه‌چه‌ندان دوری جیهان، نمونه‌ی به‌رچاوی هه‌ڵسوكه‌وتی دڕندانه‌و پیلانگێڕانه‌ن له‌گه‌ڵ رووناكبیران و بیرجیاوازانی وڵاته‌كه‌یان. ئه‌م دیكتاتۆرانه‌ یان هه‌وڵیان داوه‌ رووناكبیرانی ره‌خنه‌گڕ ده‌سته‌مۆی ده‌سه‌ڵات بكه‌ن و به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت پێگه‌یه‌كی درویینیان پێ ببه‌خشن له‌ ده‌سه‌ڵاتدا و یان ئه‌گه‌ر به‌قسه‌یان نه‌كردن، ده‌كه‌ونه‌ به‌ر زه‌بری تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌و كوشتاری بێڕه‌حمانه‌ و پیلانگێڕانه‌وه‌.

سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتداری خاته‌می وه‌ك ده‌وڵه‌تی ئیسلاحخوازی ده‌وڵه‌تی له‌ ئێران، ئه‌و سه‌رده‌مه‌ بوو كه‌ وه‌زاره‌تی ئیتلاعات به‌ پشتیوانی خامنه‌یی رێبه‌ره‌وه‌، هه‌ستی به‌ ترس له‌ كۆمه‌ڵێك روناكبیرانی و بیرجیاوازنی سیاسی و ره‌خنه‌گر كرد و شانۆیه‌كی نوێ له‌ جه‌نایه‌تی به‌ كرده‌وه‌ ده‌رهێنا. داریوش و په‌روانه‌ی فروهه‌ر، مه‌جیدی شه‌ریف، محه‌ممه‌د جه‌عفه‌ری پویه‌نده‌، محه‌مه‌دی مۆختاری و زۆر كه‌سی دیكه‌ له‌ بیرجیاوازانی ئێران، له‌و كه‌سانه‌ بوون كه‌ به‌ بڕیای شومی وه‌زاره‌تی ئیتلاعات به‌ خراپترین شێوه‌یان له‌ ماڵی خۆیان یان له‌ بیابانه‌ دوره‌كانی ده‌وروبه‌ری تاران بێ ره‌حمانه‌ تێرۆر كران. جه‌سته‌ی له‌ خوێن گه‌وزاوی فروهه‌ره‌كان له‌ شه‌وی 30ی خه‌زه‌ڵوه‌ری 77، وێنایه‌كی راسته‌قینه‌ له‌ نه‌فره‌ت و خوێنمژی خامنه‌یی و داروده‌سته‌كه‌ی بوو.

وه‌زاره‌تی ئیتلاعات وه‌ك چاوی سه‌ره‌كی و ئه‌منی ده‌سه‌ڵاتی ویلایه‌تی فه‌قیه‌ له‌ ناو كومه‌ڵگادا، زۆر به‌وردی و له‌ مێژ بوو هاوكات له‌گه‌ڵ سه‌رهه‌ڵدانی ره‌وتی ریفۆرمخوازی و ئاستێك له جوڵه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی بیرجیاوازان و چالاكانی مه‌ده‌نێ، كه‌وتبووه‌ خۆ و مه‌ترسی پێگه‌یشتن وكاریگه‌ری چالاكییه‌كانی كۆمه‌ڵێك له‌و بیرجیاوازانه‌ بوو. ئه‌مه‌ ده‌توانین وه‌ك سه‌ره‌كیترین هۆكار و پاڵنه‌ری ئه‌م جه‌نایه‌تانه‌ ده‌ستنیشان بكه‌ین. دۆڕی نه‌جه‌فئابادی وه‌ك وه‌زیری ئیتلاعاتی ئه‌وكات، هه‌ر زوو ده‌ركه‌وت كه‌ فه‌رمانی ئه‌م جه‌نایه‌تانه‌ی به‌ وه‌زاره‌تی ئیتلاعات و كه‌سانی وه‌ك سه‌عیدی ئیمامی جێگری وه‌زیری ئیتلاعات دابوو. هه‌ر بۆیه‌ به‌ له‌قاودرانێكی زۆر ئاسایی فایله‌كانی قوربانیان، وه‌زیری ئیتلاعات ئیستعفا(ئیستقاله‌)ی له‌ پۆسته‌كه‌ی خۆیدا و سه‌عیدی ئیمامیش به‌ ناوی ده‌رمان خوارد كردنی واجبی پێی، رایانگه‌یاند كه‌ خۆكوژی كردووه‌ و به‌م جۆره‌، په‌روه‌نده‌كانیان داخراو و ته‌واو راگه‌یاند. ئه‌و گروپه‌ به‌ناو سه‌ره‌ڕۆیه‌ش كه‌ به‌ گروپی (لایه‌نگرانی ئیسلامی نابی محه‌ممه‌دی مسته‌فا نه‌واب) له‌ ناو دڵی وه‌زاره‌تی ئیتلاعات به‌ راگه‌یاندنێك خۆی ئاشكرا كرد، كه‌س نه‌یزانی ده‌زگای قه‌زایی چلۆن به‌ پیلان رزگاری  كردن و ته‌نانه‌ت ناوی خوازراویان له‌ كاتی دادگایی كردنێكی درۆییندا بۆ دیاری كردن.

به‌م پێیه‌ ده‌توانین بڵێین: یه‌كه‌م هۆكاری ئه‌نجام دانی ئه‌و جه‌نایه‌ته‌ی وا به‌ ناوی قه‌تڵه‌ زنجییره‌یه‌كان ناسراوه‌، سڕینه‌وه‌ی بیرجیاوازان و روناكبیرانی سه‌ره‌كی ناو كۆمه‌ڵگا به‌ شێویه‌كی ترسناك بوو كه‌ هاوكات به‌ مه‌به‌ستی زاڵكردنی كه‌شی ترس وتۆقاندن، خه‌ڵكی دیكه‌ و كۆمه‌ڵگاشیان پێ چاوترسێن ده‌كرد. دووهه‌م: جه‌نایه‌ته‌كه‌ به‌ پیلان و هاو ئاهه‌نگی خامنه‌یی رێبه‌ری رژیم، دوڕی نه‌جه‌فئابادی وه‌زیری ئیتلاعات و پاشان به‌ هاوكاری ده‌زگای قه‌زایی، فه‌رمانه‌كه‌ی جێبه‌جێكرا و تاوانبارانیش لێی ده‌رباز كران. سێهه‌م: ده‌وڵه‌تی ئه‌وكاتی خاته‌می ئه‌گه‌رچی له‌ لوتكه‌ی به‌هێز بوونی خۆیدا بوو نه‌ته‌نیا ئه‌م پرسه‌ گرنگه‌ی ئیهمال كرد به‌ڵكوو هه‌ر نه‌یشیوێرا هیچ به‌دوادا چونێكی یاسایی شیاوی بۆ بكات‌و به‌ كرده‌وه‌ خۆی بوو به‌ هاوته‌ریب و هاوبه‌رژه‌وه‌ندی له‌و جه‌نایه‌ته‌دا.

خاڵێكی جێگه‌ی باسی دیكه‌ پاش تێپه‌ر بوونی زیاتر له‌ یه‌ك ده‌یه‌ له‌م جه‌نایه‌ته‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌گه‌رچی ئێستا به‌ خۆشحاڵیه‌وه‌ پچووكترین پێشێلكاری مافی مرۆڤ به‌ده‌ست كۆماری ئیسلامی و داموده‌زگای سه‌ركوت ناشاردرێته‌وه‌و به‌ خێرایی رای جیهانی لێ ئاگادار ئه‌بێت و ده‌توانێ ببێت به‌گوشارێك به‌سه‌ر رژیمه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وكات هه‌رگیز ئه‌و جه‌نایه‌ته‌ گه‌ورانه‌ی به‌ دژی بیرجیاوازان كرا سه‌ره‌ڕای هه‌وڵی بنه‌ماڵه‌كانیان و هه‌ندێ له‌ رێكخراوه‌ مرۆڤ دۆسته‌كان، كه‌مترین ده‌نگدانه‌وه‌ی به‌داخه‌وه‌ له‌ ئاستی جیهانیدا په‌یدا كرد و جه‌نایه‌تكارانی رژیم له‌ بێده‌نگی و چه‌شنێك له‌شه‌وه‌زه‌نگدا ئه‌م پیلانه‌ دژه‌ ئینسانیانه‌یان جێبه‌جێ كرد.

ئێستا به‌هێز بوونی بزووتنه‌وه‌ی دێمۆكراسیخوازانه‌ی كۆمه‌ڵگای ئێران،ده‌توانێ به‌كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ ناكۆكی دنیای رۆژائاو و رژیمی ئێران، به‌كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ شه‌پۆلی گه‌وره‌ی له‌قاودانی مافی مرۆڤ له‌ دژی ئێران كه‌ بۆته‌ شه‌پۆڵیكی جیهانی و سه‌رجه‌م ده‌رفه‌ته‌كانی دنیای مه‌جازی و راگه‌یاندن، به‌ زیندوو كردنه‌وه‌ی ئه‌م په‌روه‌ندانه‌، زیاتر له‌ هه‌مووكاتێك كارنامه‌ی پڕ له‌ جه‌نایه‌تی كۆماری ئیسلامی بخاته‌وه‌ به‌رده‌م رای جیهانی و رێكخراوه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كانی دیفاع له‌ مافی مرۆڤ. ریسواتر كردنی هه‌رچی زیاتری ده‌سه‌ڵاتدرانی ئێران و گوشار خستنه‌ سه‌ر ئه‌وان، كارێكی خه‌باتكارانه‌و پێویسته‌ له‌م هه‌لومه‌رجه‌ هه‌ستیاره‌ی مێژووی هاوچه‌رخی ئێراندا. بێ شك بیرجیاوازان‌و بزاوتی ئازادیخوازانه‌ی ئێران، تازه‌ كه‌لێنی گه‌وره‌یان خستۆته‌ نێو ده‌زگای حاكمییه‌ته‌وه‌و سوورن له‌سه‌ر به‌رخۆدانیان له‌ پێناو گه‌یشتن به‌ خواسته‌ ره‌واكانیان واته‌: دێمۆكراسی و عه‌داڵه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تیدا.