بەرنامەی کۆمەڵە بۆ پێکهێنانی حکوومەتێکی فێدڕاڵ و دامەزراندنی دەسەڵاتدارەتیی خەڵک لە کوردستان

 
"بەرنامەی کۆمەڵە بۆ پێکهێنانی حکوومەتێکی فێدڕاڵ و دامەزراندنی دەسەڵاتدارەتیی خەڵک لە کوردستان"
پەسەندکراوی کۆنگرەی نۆهەمی کومەڵە
پووشپەڕ، گەلاوێژی  1380


پێشەکی
لە روانگەی ئێمەوە، دەستەبەربوونی ماف و داخوازیەکانی خەڵکی کوردستان بە شێوەیەکی شایستە و پایەدار، لە رێگەی دامەزرانی سیستمێکی دێمۆکراتیکی پەیگیرەوە لە ئێران کە بێ‌ ئەملا و ئەولا و بە تەواوی مافی نەتەوەکان لە دیاریکردنی چارەنووسیاندا بە رەسمی دەناسێ‌ و لە دەستوور (قانوونی ئەساسی)ی خۆیدا رایدەگەیەنێ‌، ئیمکانی هەیە.
ئێمە خوازیاری پێکهاتنی ئێرانێکی فێدراتیڤ و دێمۆکراتیکین کە لە کۆمەڵێک "حکوومەتی هەرێمی" فێدڕاڵی هاوماف پێک دێ‌ و حکوومەتی فێدڕاڵی ناوەندی تێیدا نوێنەری هاوبەش و هەڵبژاردەی هەموو ئەم گەل و ناوچە فێدڕاڵانەیە.
ئێمە لێرەدا بەرنامەی کۆمەڵە بۆ پێکهاتنی کوردستانێکی فێدڕاڵ رادەگەیەنین؛ بەرنامەیەک کە پەیوەندی لەگەڵ ئامانجەکان و ستراتێژیی گشتی کۆمەڵە هەیە و بەدیهاتنی لە خزمەت دێمۆکراتیزە کردنی ساختاری سیاسیی ئێران، پەرەپێدانی مەیدانی بەشداریی جەماوەر لە بەڕێوەبردنی کاروباری خۆیاندا و هەروەها لە خزمەت لاچوونی ستەمی نەتەوەیی لە سەر نەتەوەی کورد و دامەزرانی دێمۆکراسی لە کوردستان دایە.
ئێمە بۆ بە دست هێنانی مافی دیاریکردنی چارەنووس و بەدیهێنانی ئەو ئامانجانەی لەم بەرنامەیەدا راگەیەندراون، لە رێگەی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی کۆمەڵانی گەلی کوردەوە خەبات دەکەین و، جەماوەری بەرینی خەڵکی کوردستان بۆ بەسەرکەوتن گەیاندنی ئەم بزووتنەوەیە و بەدیهێنانی ئەم داخوازانە کۆدەکەینەوە و رێکیان دەخەین. لە هەمان کاتدا ئێمە ئەم داخوازانە بە پشت بەستن بە خەباتی جەماوەر لە هەموو حکوومەتێکی ناوەندیش داوا دەکەین.

فەسڵی یەکەم
سنووری دەسەڵاتی حکوومەتی فێدڕاڵی کوردستان

یەک: هەرێمی فێدڕاڵی کوردستان، لە یەکگرتنەوەی ئازادانە و دڵخوازنەی ناوچە کوردنشینەکانی رۆژئاوای ئێران، کە کەوتوونەتە ناو چەند پارێزگا، لە یەکەیەکی سیاسی و ئیداریدا پێک دێ‌.
دوو: هەموو کاروباری پەیوەندیدار بە یاسادانان، دادوەری، پۆلیس، ماڵیات، ئیداری و فەرهەنگیی کوردستان لە ئەستۆی "حکوومەتی هەرێمی" فێدڕاڵی کوردستانە. خەڵکی کوردستان، وەک  هەموو ناوچە فێدڕاڵەکانی ئێران، لە هەمان کاتدا بەشێک لە دەزگاکانی یاسادانان و بەڕێوەبەرێـتی حکوومەتی فێدراتیڤی ئێران پێک دێنن.
سێ‌: کاری پەیوەندیدار بە سیاسەتی دەرەوە، پارێزگاری بەرانبەر بە هێرشی دەرەکی، بەرنامە و سیاسەت داڕشتنی درێژ ماوەی ئابووریی، سەراسەری و سیستمی دراوی وڵات و تۆڕی پەیوەندیەکانی وڵات، لە دەسەڵاتی حکوومەتی فێدراتیڤی سەراسەری دایە. بەڵام لە هەر کام لەم بوارانەدا بڕیارێک کە راستەوخۆ پەیوەندی بە  بەرژەوەندەکانی گەلی کوردەوە هەبێ‌، بە راوێژ کردن لە گەڵ "حکوومەتی هەرێمی" فێدڕاڵی کوردستان دەبڕێتەوە.
چوار: پۆلیس (ئینتزامات)ی ناوخۆی کوردستان لە دەسەڵاتی"حکوومەتی هەرێمی" فێدڕاڵی کوردستان دایە و هەرچەشنە راگواستنێکی چەکدارانەی هێزی چەکداری حکوومەتی فێدڕاڵی سەراسەری لە هەرێمی فێدڕاڵی کوردستاندا، بە رەزامەندی و چاوەدێریی بەرزترین دەزگای حکوومەتی فێدڕاڵی کوردستان دەکرێ‌.
پێنج: حکوومەتی فێدڕاتیڤی سەراسەری هەموو ساڵێ‌ بە پێی رێژەی دانیشتووانی کوردستان، لە چاو هەموو دانیشتووانی ئێران و بە لە بەرچاوگرتنی پێویستی قەرەبوو کردنەوەی دواکەوتووییە ئابوورییەکان و بردنە سەری ئاستی گوزەران و ئاسوودەیی خەڵکی کوردستان، بەشێک لە بوودجەی وڵات بۆ کوردستان تەرخان دەکا. چۆنیەتی دابەشکردنی ئەو بوودجەیە، لە دەسەڵاتی "حکوومەتی هەرێمی" فێدڕاڵی کوردستان دایە.
شەش: لە دەزگا دەوڵەتیەکاندا، لە خوێندنگەکان و زانکۆکانی کوردستان و دەزگا رۆشنبیری و هونەرییەکاندا و لە دەزگاکانی راگەیاندندا، زمانی کوردی وەک زمانی رەسمی بەکار دەبرێ‌. زمانی فارسیش لە کوردستان زمانێکی رەسمییە و لە خوێندنگەکان دەخوێندرێ‌. زمانی رەسمیی نامە گۆڕینەوە و پەیوەندی گرتن لە گەڵ حکوومەتی فێدڕاڵی سەراسەری، زمانی فارسییە.


  فەسڵی دووهەم ــ سەرخەتەکانی بەرنامەی حکوومەتی فێدڕاڵی

   سەرخەتەکانی سیاسەت و بەرنامەی کاری "حکوومەتی هەرێمی" فێدڕاڵی کوردستان بریتین لە:

یەکەم: جیایی دین لە دەوڵەت، دین بە مەسەلەی خوسووسیی کەسەکان دادەندرێ‌ و هەرکەس ئازادە هەر دینێکی هەبێ‌ یان هیچ دینێکی نەبێ، ئازادیی هەموو دینەکان و ئازادیی پەیڕەوانی دینە جۆراوجۆرەکان لە بەڕێوەبردنی رێوڕەسمە دیینیەکانی خۆیان دا.
دووهەم: یەکسانیی مافی ژن وپیاو لە هەموو بوارێکی ئابووری و کۆمەڵایەتی و سیاسیدا و دانانی یاسا و رێسای وا کە هەموو ئەو نابەرابەرییانەی هەن هەڵوەشێنێتەوە و لە ژیان و فەرهەنگی کۆمەڵیان بسڕێتەوە.
سێهەم: هەڵبژاردەبوونی دەزگاکانی بەڕێوەبەری و کاربەدەستان.
چوارەم: زەمانەت کردنی ئازادیی تەواوی بیروباوەڕ، دەربڕین و  چاپەمەنی و هەڵسووڕانی  سیاسی، ئازادیی تەواوی رێکخراوەکان و حیزبەکان و کۆڕ و کۆمەڵە ئەدەبی و هونەری و پیشەییەکان، ئازادی تەواوی سەندیکاکان و شوورا کرێکارییەکان، هەڵسووڕانی پیشەیی و سیاسییان.
پێنجەم: هەوڵدان بۆ پەرەپێدانی عەداڵەتی کۆمەڵایەتی و کەم کردنەوەی مەینەت و بێ بەشیەکانی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێش و دابینکردنەوەی پێویستییە سەرەکییەکانی لەش ساغی و خوێندن و تەئمینی کۆمەڵایەتی.
شەشەم: بەڕێوەبردنی گرینگترین و سەرەتاییترین داخوازە کرێکارییەکان، وەک دیاریکردنی لانی کەمی حەقدەستی کرێکاران بە پێی ئاستی گرانی و پێویستییەکانی بژێوی بنەماڵە کرێکارییەکان، دامەزراندنی سیستمێکی تەئمینی کۆمەڵایەتی و بیمەی بێکاری.
حەوتەم: پێکهێنانی سیستەمێکی ماڵیاتی هەتا کۆتایی تەمەنی 16 ساڵی.
هەشتەم: دامەزراندنی سیستەمێکی خوێندن و پەروەردەی زانستی و پێشکەوتوو کە بە بێ‌ هەڵاواردن لە دەستڕەسی هەموواندا بێ‌. بنەبڕکردنی نەخوێندەواری لەرێگەی بەڕێوەبردنی پەیگیرانە و خێرای پڕۆژەی خوێندەوار کردنی گەورە ساڵانەوە.
نۆیەم: پاراستن و باشکردنی ژینگە، لە پاراستنی دارستانەکان و ئاو و سەرچاوە سروشتیەکان و دروست کەڵک لێ‌ وەرگرتنیان لە پێناو ئاوەدانی و ئاسوودەیی گشتیدا.
دەیەم: پەرەپێدان و گەشەپێدانی فەرهەنگ و هونەر، رۆژنامەکان، کتێبخانە گشتییەکان و دانانی رێگا و شوێنێک کە دەسکەوتەکانی تەکنۆلۆژی و زانست و پەیوەندییەکان لە دەستڕەسی لاوان و کۆمەڵانی خەڵک دابن.
یازدەهەم: خەبات لە دژی هۆکارەکانی گیرۆدەیی بە مادە سڕکەرەکان، پێکهێنانی دەرفەت و پێویستییەکانی و هاندان، وەرزش کار فێر بوون و پەروەردە بوون بۆ تازە لاوان و لاوانی کوردستان.
دوازدەهەم: پەرەپێدانی رۆحی برایەتی و پێکەوە ژیان لەگەڵ گەلانی دیکەی ئێران، دابینکردنی مافەکانی هەموو کەمایەتیە نەتەوەیی و فەرهەنگیەکان لە کوردستان.                             .




ئه‌م بابه‌ته 6105 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

AM:11:48:13/06/2016