رێبوارانێكی بە ئەمەگی رێگاتانین بەبۆنەی 27ی ڕەشەمە رۆژی شەهیدانی كۆمەڵە

رێبوارانێكی بە ئەمەگی رێگاتانین
بەبۆنەی 27ی ڕەشەمە رۆژی شەهیدانی كۆمەڵە

رەفێق حوسەین پەناهی


پێشەكی: بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كوردستانی رۆژهەڵات، بەهۆی ئەوەی كە هێشتا نەگەیشتووە بەدوا مەنزڵی خۆی، بەهۆی ئەوەی كە هێشتا بەتەواوەتی زاڵنین بەسەر سەرزەمین و وڵاتی خۆماندا، لەم كاتەدا كە هێشتا وەیشوومەی دەسەڵاتی دیكتاتۆری لە ئێراندا حاكمە بەسەر دەروون و زەینی تاك و بەگشتی كۆمەڵگادا، لەبەرئەم هۆكارانە هێشتا دەرفەت نەڕەخساوە كە بەشێوەیەی زانستیانە، شارەزایان و لێكۆڵەرانی بووارە جۆر بە جۆرەكان مێژووی بزووتنەوە شۆڕشگێڕانەی كوردستانی رۆژهەڵات كە لە سەر دەستی دەیان هەزار ئینسانی ماندوینەناس و پاك و شۆڕشگێڕی كوردستان تومار كراوە بنووسنەوە، بۆ ئەوەی كۆمەڵگای نێونەتەوەیی بەگشتی و نەوەی نوێ كۆمەڵگای ئێرانی و كوردستانیش كارنامەی ڕەش و پڕ لە جینایەتی كۆماری ئیسلامی ئێرانیان بۆ دەربكەوێت، هەر چەند نابێ نەیبینین كە هەوڵی زۆر دراوە لە مێژوودا كە ئەم كەلێنە بە شێوەگەلی دیكە پڕبكرێتەوە بەتایبەتی ئەوانەی كە شاهیدی زیندوون لەم مێژووەدا بە نووسینەوەی ئەم سەرگوزەشتانە تا ڕادەیەك ئێمەی ئەو سەردەم نەدیتوو ئاشنا بكەن تا لەلایەك كارنامەی ڕەشی كۆماری ئیسلامی بناسین و لەلایەكی دیكەشەوە لە خۆڕاگری و خۆنەویستی و خۆفیداكردنی باشترین ئینسانەكانی كوردستانی رۆژهەڵات ئیلهام وەربگرین بۆ  ئەرك و خەبات و تێكۆشانی داهاتوومان .

بەدوای شۆڕشی گەلانی ئێران و هاتنە سەركاری كۆماری ئیسلامی كە قۆناغێكی نوێ لە خەباتی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانە لە كوردستانی رۆژهەڵات هاتەئاراوە، زۆربەی هەرە زۆری ئەو ئینسانە شۆڕشگێڕ و ئازادیخۆاز و قارەمانانە كە بەشداری خەبات بوون لەو بزووتنەوەیەدا لە دەوری كۆمەڵە كۆبوونەوە، كە لەپەنای ئەوەی باری قورس و گرانی رزگاریی نەتەوەیەکیان خستە سەرشانی خۆیان لەهەمانكاتیشدا ئەركی درووستكردن و دامەزراندنی حكوومەتێكی دادپەروەر و عیدالەتخوازیشیان گرتەئەستۆ، ئەو ئازیزانەی كە سەركەشیان نواند و مێژووێكی دیكەیان توماركرد كە نەك هەر نەتەوەی كورد بەڵكوو ئازادیخۆازان و یەكسانیخۆازانی گەلانی دیكەش شانازی پێیەوە دەكەن، كۆمەڵە لەمێژووی 38 ساڵی رابردوودا پشكێكی گرنگی سەختیی و نەهامەتی و كارەساتی بەركەوتووە، یەك لەو كارەسات و ڕووداوانەی كە ئێستاكەش لە مێژووی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كوردستاندا باسی لێدەكرێ و بووە بە ئیلهام بۆ خەباتكارانی كوردستانی رۆژهەڵات، خۆڕاگری و خۆنەویستی و ئازایەتی لەهەمانكاتیشدا شەهیدبوونی گوردانە چاو نەترسەكەی شوانە. گوردانی شوان لە مێژووی خەبات و تێكۆشانی گەلی كورد لە كوردستانی رۆژهەڵاتدا، دەكرێ وەكوو یەكێك لە نموونە كەموێنە و ناوازەكانی ئەم بزووتنەوەیە ناو ببرێ و یادی بكرێتەوە، گوردانێك كە باشترین كەنیشك و كوڕەكانی كوردستان و بەتایبەتی ناوچەی سنەی لەخۆ كۆكردبووەوە، گوردانێك كە دەیان و سەدان حەماسەتیان خۆڵقاندن و تا دوا هەناسەی ژیانیان لەپێناو ئامانجی ئینسانی و بۆ گەیشتن بە ژیانی باش و پڕ لەسەروەریی و دادپەروەر لە پێناویدا مقاومەتیان كرد و بە گیانبەختكردنیان لاپەڕەیەكی پڕ لە شانازیان توماركرد بۆئەوەی وانەی قوتابخانەكانی خەباتكارانی نەوەی نوێ كوردستانی رۆژهەڵات بێ قسە نەبێ .

یەكێك لەو حەماسە بەرز و دیارانەی كە بووە بە وانەیەكی گەورە و سەرنموونەی قارەمانیەتی و خۆڕاگری لەئاستی كوردستاندا، وەستانەوە و شەڕی گوردانی شوانی كۆمەڵەیە لە ساڵەكانی 1367ی هەتاوییە. بیست و حەوت ساڵ لەوە پێش، لەكاتێكدا گۆڵ و سەوزایی و بوونی بەهاری، بزەی خستبووە سەر لێوی كۆمەڵگای كوردستان و پانتایی دەشتی شارەزووریش بەرگی ڕەنگاوڕەنگی لەبەركردبوو بۆ پێشوازی لە نەورۆز، لە وەها وەرزێكدا دوو دەوڵەتی دواكەوتوو و دیكتاتور و كوردكوژی عێراق و ئێران شاری حەڵەبجەیان كردە گۆڕەپانی ئەو شەڕە ماڵوێرانكەر و دژە ئینسانییە. شاری حەڵەبجە و خەڵكی بێتاوانی ئەم شارە بوونە قوربانی ئەم دوو رژیمە هار و خوێنمژە و لەئاكامدا بۆمبارانی ناوچەی شارەزوور و شاری حەڵەبجەی لێكەوتەوە كە پتر لە 5 هەزار ئینسانی ئەم شارە شمیایی كران و ماڵوێرانبوون كە ئاسەوارەكەشی هەتا ئێستا بە جەستە و دەروونی گەلی كورد بەگشتی و بەتایبەتی خەڵكی حەڵەبجەدا ماوەتەوە. هەر لەم رۆژانەدا و لە 27ی ڕەشەمەی ساڵی 1366ی هەتاوی كارەساتی گورانی شوانیش ڕوویدا، ئەو كات ناوچەی هەورامان و دەشتی شارەزوور و دەربەندیخان مەیدانی شەڕی ئێران و عێراق بوو، ئەم دوو هێزە وەكوو گای هار بە گژ یەكدا چووبوونەوە، تۆزی مەرگ بەسەر ئەو ناوچەیدا بڵاوكرابووەوە، پێشمەرگەكانی گوردانی شوان كە پێشتر لە ئاوایی "بیارە" جێگیر ببوون بە مەبەستی دەربازبوون و خۆگەیاندنەوە بە مەقەڕەكانی كۆمەڵە بەڕێكەوتبوون، بەڵام لەكاتی كشانەوەیاندا بە گازی شمیایی مەسمووم بوون، لەلایەكی دیكەشەوە هێزەكانی كۆماری ئیسلامی بەهەموو ئیمكاناتەوە بەردەوام بە شوێنیانەوە بوون. پێشمەرگەكانی گوردانی شوان لەنێو قامیشەڵانەكانی كەنار رووباری سیرواندا خۆیان حەشار دابوو هەتا هەوا تاریك ببێ و خۆیان لە ناوچەی شەڕەكە دووربخەنەوە، لە رۆژەكانی 26 و 27ی ڕەشەمەدا بەداخەوە گوردانی شوان كەوتەبەر پەلاماری هێزەكانی كۆماری ئیسلامی و ژمارەیەك لە باشترین ئینسانەكانی سەردەم و كارامەترین پێشمەرگەكانی كۆمەڵە شەهیدبوون و بەشێكیشان بەدیل گیراو و دواتر لە سێدارە دران. گێڕانەوی سات بە ساتی ئەم ڕووداوە و هۆ یان هۆكارەكانی گیانبازیی ئەو ئینسانە پێشمەرگانە لەلایەك و لەلایكی دیكەوە خۆڵقاندنی حەماسەیەك لە خۆڕاگری لەو شەڕە نابەرابەر و دژوارەدا تەنیا بۆ بیرهێنانەوە و گێڕانەوە نییە، بەڵكوو لەهەمانكاتدا یادی ئەو پێشمەرگانەی گوردانی شوان دەبێ هەموو كات بە زیندوویی بمێنێتەوە لە هەمانكاتیشدا دەرسی خۆڕاگری و ورەبەرزیان و گیانبازیی ئەو ئازیزانە سینە بەسینە دەبێ بگوازرێتەوە و لە مێژوودا بمێنی و بناسێنرێ و نەوەكانی داهاتووی پێگۆش بكرێت. 27ی رەشەممە كە رۆژی شەهیدبوونی گوردانە چاو نەترس و هەمیشە زیندووەكەی شوانە، لە كۆمەڵەدا وەكوو رۆژی سەرجەم گیانبەختكردوانی ریزەكانی كۆمەڵە دیاریكراوە، ئەم بڕیارە و دیاریكردنی رۆژێكی وەها تەسكینی دەبەخشێتە بنەماڵەی سەرجەم شەهیدانی كۆمەڵە و هەموو ساڵێك لەم رۆژەدا ڕێز دەگرین لە یادی هەزاران شەهیدی سەربەزری كۆمەڵە و هەزاران ئینسانی ئازادیخۆاز و خۆنەویست كە گیانی ئازیزی خۆیان بۆ نەمانی دیكتاتوری و درووستكردنی كۆمەڵگایەكی ئازاد بەخەتكرد.

 ئێستا لە كاتێكدا رێز لە شەهیدانی كۆمەڵە دەگرین كە سەرەڕای هەموو كۆسپ و لەمپەرەكانی بەردەم بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كورستان، بەڵام بە هیمەتی خەباتكاران و تێكۆشەران و هاوسەنگەرانی زیندووی ئەو ئازیزانە هێشتا خەبات بۆ گەیشتن بە ئامانجە بەرزەكانی كۆمەڵە بەردەوامە و كارنامەی ڕەش و پڕ لە جەنایەتی كۆماری ئیسلامیش زیاتر لە هەر سەردەمێك بۆ جیهان ئاشكرا بووە، ئەوەی گرنگە بۆ خەباتكارانێك كە رێبوارانی رێگای هەزاران شەهیدی كۆمەڵەن ئەوەیە كە بە لەبەرچاوگرتنی بارودۆخی ناوچەكە بەگشتی و گۆڕانكارییە خێراكان، پێویستە بە یەكگرتوانە و بە ئیلهاموەرگرتن لە خۆنەویستی و گیانبازیی شەهیدانی كۆمەڵە پەرە بە تێكۆشانی زیاتر بدەین و بەهۆی  ئەو ڕەساڵەتەی كە كەوتووەتە سەرشانمان بە قارەمانییەتی و لە خۆبردوویی و خۆنەویستیمان رێبوارانێكی بە ئەمەگی رێگایان بین .




ئه‌م بابه‌ته 1832 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

PM:10:41:07/03/2017


زۆرترین خوێندراو