بسیج عراقی " حشد شعبی " ایران در تدارک پس از داعش است

در همخوانی بین المللی برای قسم خوردن بر تمامیت خاک عراق، صدای ایران از همه رفیعتر است. اما در عمل با یقین فراوان میتوان گفت که برخلاف این قسم خوردنها و تا جایی که به تاثیر کشورها بر جهتگیری شرایط سیاسی فعلی عراق برمیگردد نقش ایران در مقایسه با سایر دولتها در سوق دادن عراق به سوی سقوط و از هم پاشیدگی، بیشتر بوده است.
هرچند در صورتی که بخواهیم وضعیت فعلی عراق را بصورت همه جانبه تحلیل کرده و خصوصا ابعاد تاریخی آن را مورد بحث و بررسی قرار دهیم، فاکتورهای تاریخی چون شکست امپراطوری عثمانی و مرزبندیهای منطقه توسط فاتحان جنگ جهانی و فاکتورهای کثیر دیگری نقش داشته اند، اما در واقع اینها هدف اصلی این مقاله نیستند.
در اینجا بحث حول ایران و نقش جمهوری اسلامی در وضعیت کنونی منطقه و خصوصا عراق و سوریه است. برخلاف نظر عده کثیری از ناظران سیاسی، نقش ایران در طایفی کردن موزایک سیاسی عراق تنها به بعد از سقوط رژیم صدام حسین و ایجاد دولت شیعه محدود نمیشود.
بلافاصله پس از روی کار آمدن جمهوری اسلامی و ایجاد حکومت شیعی در سال 1979 میلادی، جامعه شیعه عراق اولین هدف صدور انقلاب اسلامی شد. جنبش شیعی در عراق همیشه وجود داشته است اما پس از روی کار آمدن قدرت شیعه در ایران بود که برای بار نخست تلاش بنیادی برای طایفی کردن مبارزات علیه صدام حسین با یاری و حتی فراخوان علنی خمینی و قبل از شروع جنگ ایران و عراق، عملا انجام شد.
جنگ ایران و عراق تا حدود زیادی واکنش بعث در مقابل تهدید یک خیزش عمده شیعی در عراق و با کمک و همکاری ایران بود. اینکه پایگاه اصلی حکومت بعث در میان طوایف سنی بود یک واقعیت است، اما بعث هیچ گاه تحت عنوان تسنن حکومت نکرده است.
میتوان گفت که ابتدای مذهبی شدن جریانهای سیاسی در عراق به نحوی که اکنون مشاهده میشود، همزمان با چیره شدن حکومت روحانیت شیعه در ایران آغاز میشود.
محصول این دخالت در عراق و جدا از کردستان ونیز بر خلاف آنچه که در دنیا هست، عدم وجود حزب سیاسی است و اینکه همگان دنباله رو مذهب و رهبران مذهبی خود هستند.
آنچه اکنون تحت عنوان پارلمان و کابینه و انتخابات وجود دارد فرمایشی بوده و اینها حکومت فعلی بغداد را دمکراتیک نکرده اند. شرط دمکراتیک بودن انتخابات برای در دست گرفتن حکومت وجود زمینه تبدیل نیروی اقلیت فعلی به اکثریت در مراحل بعدی است. به همین دلیل است که که تشکیل احزاب سیاسی بر مبناهای مذهبی و همچنین حکومت کردن بر همان مبانی مجال انتقال دمکراتیک قدرت از جریانی به جریان دیگر را باقی نمیگزارد. به همین ترتیب حکومت شیعی در عراق صورت ابدی به خود گرفته و یا به عبارتی دیگر روئیای حاکمان ایران ایجاد جمهوری اسلامی مشابه ایران در عراق است.
با این اوصاف میتوان گفت که ایران با دنبال کردن این سیاست یکی از عمده ترین فاکتورهای مذهبی ساختن جامعه عراق بوده است. از آن جمله سیاست به حاشیه راندن سنیها است که شدیدا و همراه با سرکوب و نقض گسترده حقوق از سوی مالکی و با حمایت ایران به پیش برده شده است که خود نیز مایه بوجود آمدن دغدغه فراوان در میان سنیها شده و متعاقبا مایه استفاده داعش از این وضعیت به عنوان فرصت برای ظهور و تجهیز بوده است.
بدیهی است که یک حکومت سیاسی بر مبنای انحصار از سوی یک مذهب خاص نمیتواند خصوصا در وضعیت نابسامان کنونی در نزد مردم عراق خود را به مثابه حکومتی که متعلق به همگان است معرفی کند و خود فراهم کننده زمینه انفصال است. همچنین شانسی برای اینکه حداقل فدرالیسم تا مقطعی اجزای تشکیل دهنده را در کنار یکدیگر نگه بدارد، باقی نمیگزارد.
تشکیل بسیج عراقی، یعنی یک نیروی مسلح متشکل از شیعه ها، که محافظت از مقدسات یک مذهب را به عنوان وظیفه خود تعین کرده است نه منافع کلی عراق و شهروندانش را، نسخه کپی شده از روی مدل بسیج ایرانی بوده و این خود هدف اصلی طراحان آن را عیان میسازد.
حکومت مرکزی عراق و حامی اصلی آن یعنی ایران، به همان شیوه خمینی و حلقه نزدیکان حکومت جمهوری اسلامی تازه به حکومت رسیده در ایران، به ارتش کلاسیک اعتقاد ندارند و آن را از خود نمیپندارند. هرچند چارچوب ارتش حفظ میشود اما در آینده حشد شعبی، یعنی همان بسیج عراقی است که پایه ها و ستون اصلی نیروی مسلح عراق را تشکیل میدهد.
پافشاری بر حفظ عراق و سیادتهای آن کشور، این واقعیت ار از نگاه بازیگران منطقه و حکومت عراق و ایران نیز پنهان نمیسازد که با وجود تلاشهای آنها برای چیره شدن و تسلط بر کلیت عراق و مناطق آن، تجزیه عراق یک احتمال بزرگ است و به همین دلیل است که حشد شعبی خود را برای چنین احتمالی آماده میسازد و نیز جنگ فلوجه و تاکید حکومت مرکزی عراق برای شرکت نیروی قدس سپاه پاسداران ایران، تلاش برای فراهم کردن موقعیتهای مناسبتر در کشمکشهای آینده است.
همزمان با آزادی موصل و بیرون راندن داعش از شهرهای عراق، بیش از این داعش اولویت اول باقی نمیماند تا پرده ای برای پوشاندن تهدیدی بزرگتر و مزمنتر باشد.
به این معنی که حشد شعبی تهدید بزرگی است که از یک سو منشاء ترورهای مذهبی و از دیگر سو نیرویی خواهد بود که در فردای سیاسی عراق لوله اسلحه اش را به سوی کردها نشانه میگیرد.
این مطلب در اصل به زبان کردی بوده و در سرمقاله شماره 129 نشریه آسوی روژهه لات به چاپ رسیده است کە رفیق "آوات قریشی" آنرا بە زبان فارسی برگرداندە است.


4744 ‌بار دیده شده‌‌‌‌

PM:03:16:27/06/2016


پربیننده ترین ها